De Europese Unie werkt toe naar een veilige, betrouwbare en grensoverschrijdende digitale identiteit.

Hiermee zouden burgers en organisaties zelf regie houden over het delen van hun gegevens. De EU Digital Identity Wallet speelt hierin een centrale rol: een oplossing waarmee identiteiten en attributen veilig online kunnen worden gebruikt, gedeeld en gecontroleerd met bescherming tegen identiteitsfraude en misbruik.

Met de herziening van de verordening voor elektronische identificatie en vertrouwensdiensten, beter bekend als eIDAS 2.0, is deze ambitie wettelijk verankerd. Sinds april 2024 is vastgelegd dat alle EU-lidstaten uiterlijk in 2026 een nationale digitale identiteitswallet beschikbaar moeten stellen. Daarnaast worden veel sectoren verplicht om gegevensdeling met deze wallets te accepteren vóór eind 2027.

Dat betekent dat we ons nu, iets meer dan een jaar voor de verwachte introductie van nationale wallets, in een cruciale fase bevinden. Dit expert survey rapport staat opnieuw stil bij ontwikkelingen rondom de EU Digital Identity Wallet. Het kijkt naar vooruitgang, waar impact wordt verwacht en naar welke uitdagingen brede adoptie en realisatie nog in de weg staan?

Vijf kernbevindingen uit het onderzoek

1. De individuele gebruiker staat centraal. Voordelen en use cases blijven primair gericht op eindgebruikers: EU-burgers. Persoonlijke authenticatie en gecontroleerde gegevensdeling worden gezien als de belangrijkste meerwaarde van de EU Digital Identity Wallet.
2. Publiek-private samenwerking is een potentiële route. Ontwikkeling van het ecosysteem zou volgens experts het kansrijkst verlopen via een Public Private Partnership (PPP)-model. Dit in plaats van bijvoorbeeld een uitsluitend overheidsgedreven of volledig private aanpak.
3. Begrip en bewustwording worden doorslaggevend voor adoptie. Waar de focus eerder lag op technologie en interoperabiliteit, verschuift de aandacht nu naar: begrijpen mensen wat de EU Digital Identity Wallet is en wat dit voor hen betekent?
4. Overheden van EU-lidstaten behouden een sleutelrol / zouden een belangrijke sleutelrol moeten behouden. Ze (zullen) een centrale rol blijven spelen in governance, betrouwbaarheid en inrichting van het ecosysteem.
5. De technologie komt er wel, businessmodel loopt nog wat achter. Terwijl interoperabiliteit en technische standaarden steeds meer vorm krijgen, liggen de grootste open vragen nu bij het businessmodel. Denk aan de economische haalbaarheid van het ecosysteem en verantwoord gebruik door eindgebruikers (bijvoorbeeld hoe en wanneer data gedeeld wordt).

Van techniek naar gebruik in het dagelijks leven

Op basis van de resultaten mogen we concluderen dat de ontwikkeling van de EU Digital Identity Wallet gestaag vordert en zich verplaatst van technische vraagstukken naar vragen over daadwerkelijk gebruik en adoptie. De volgende logische stap is integratie in het dagelijkse online leven, met uiteenlopende vormen van gegevensdeling, nieuwe gebruikersreizen en vragen over schaalbaarheid, alternatieven en de rol van vertrouwensdiensten in verschillende contexten.